Nếu tôi nhớ không nhầm thì lần đầu tiên, bọn con trẻ 9,10 tuổi chúng tôi được
nghe kể chuyện nhiều về Liên Xô, được tập nhiều điệu múa, bài hát của Liên Xô là
trong Tháng hữu hảo Việt - Trung - Xô (tháng 1/1954), khi chiến cuộc Đông - Xuân
1953 - 1954 đang diễn ra, quân và dân cả nước phải tập trung sức người, sức của
để tiến tới tổng phản công, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm
lược và can thiệp của Mỹ.
Xem thêm: bảo lãnh định cư mỹ diện hôn thê
 |
| Tác phẩm văn học |
Đây là dịp thuận lợi để quần chúng. # Ta biểu hiện tình đoàn kết, hữu hảo với
quần chúng hai nước bạn lớn đã và đang chi viện giúp đỡ Việt Nam đánh thắng quân
xâm lược.
Tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy”, tác phẩm ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều bạn
đọc tại Việt Nam.
Trong tháng hữu nghị này, các hình thức hoạt động được tổ chức rất đa dạng,
sinh động, nhất là ở các vùng tự do như Liên khu 4 hay trên các nẻo đường, bộ
đội, dân công hối hả ra trận mạc. Hồi ấy cả nhà tôi theo cơ quan bố tôi từ Liên
khu 3 tản cư vào thôn Chòm Bồi, xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, nằm
bên dòng sông Mã.
Chiều tối, nhất là vào những đêm trăng sáng vằng vặc, chúng
tôi lại hớn hở ra sân đình để tập múa hát tập thể bài “Yêu hòa bình” và say sưa
hát các bài như “Nữ anh hùng Dôia”, “Dân Liên Xô vui hát trên đồng hoa”… Qua bài
hát, tôi cảm thấy cuộc sống ở Liên Xô sao mà yên bình, đẹp đẽ, sung sướng thế,
biết đến bao giờ thì nước ta mới được sống như vậy. Mấy buổi chiều, bố tôi từ cơ
quan trở về nhà cứ ngâm nga, tâm đầu ý hợp với những bài thơ mà ông mới
chọc.
Xem thêm: định cư mỹ eb3
Lựa lúc vắng người, tôi tò mò giở cuốn sổ tay của cha tôi ra xem thì thấy đó
là bài thơ “Đợi anh về” của Ximônốp (Liên Xô) và lời hai bài dân ca nức tiếng
của Nam Tư (Bài ca người du kích, Cho đời tự do), xuất hiện trong cuộc đấu tranh
chống phát xít Đức vừa qua, do thi sĩ Tố Hữu dịch. Càng lớn lên, tôi càng cảm
thụ được cái hay, làm rung động sâu sắc lòng người của “Đợi anh về”. Có thể nói,
bài thơ tuyệt vời của thi sĩ Xô Viết tài hoa ấy cùng với “Truyện Kiều” của
Nguyễn Du, thơ Tố Hữu v.V… là những món ăn tinh thần chẳng thể thiếu được của
lớp lớp chàng trai Việt Nam trên đường ra trận “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”,
quyết đấu, quyết thắng quân xâm lăng Mỹ và bè lũ tay sai bán nước.
Những áng văn thơ ấy được cất trong ba lô hành trang của anh “bộ đội Cụ Hồ”
hay của các bạn trẻ thanh niên xung phong, tiếp thêm sức mạnh vô giá cho họ trên
chiến trận. Đến bây chừ đọc lại “Đợi anh về”, chắc hẳn trong chúng ta chẳng mấy
ai không rung động, bởi lời thơ chan chứa tình cảm thực tâm của người ra đi
chiến trận và đứa ở lại hậu phương:
"Em ơi đợi anh về/Đợi anh hoài em nhé/Mưa có rơi dầm dề/Ngày có buồn lê
thê/Em ơi em, cứ đợi./Dù tuyết rơi gió nổi/Dù nắng cháy em ơi/Bạn cũ có quên
rồi/Đợi anh về, em nhé!
Vào thời kỳ cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, nhất là từ
khi hòa bình lập lại (7/1954), trên miền Bắc thân thương xuất hiện ngày càng
nhiều các tác phẩm văn học, nghệ thuật của Liên Xô, góp phần đem lại một dung
mạo mới, một sắc thái mới phong phú cho đời sống tinh thần của xã hội chúng ta.
Tôi còn nhớ đầu những năm 60 của thế kỷ 20, tuổi trẻ học trò Trường phổ biến cấp
3 Biên Hòa (Hà Nam) chúng tôi rất háo hức được xem các bộ phim tâm lý xã hội nổi
tiếng của Liên Xô phản chiếu hiện thực sâu sắc và thấm đậm chủ nghĩa nhân văn
cao cả như: Người thứ 41, Bài ca người lính, Khi đàn sếu bay qua, Phục sinh,
Sông Đông yên ả, Đất vỡ hoang… Cũng trong thời kì nói trên, chúng tôi còn say
sưa chép vào sổ tay rồi cùng nhau tập hát những ca khúc trữ tình, cách mạng mang
đậm “tính cách Nga” như: Chiều ngoại thành Mátxcơva, Đôi bờ, Cachiusa, Bài ca
thời thanh niên sôi nổi, Cây bạch dương…
Xem thêm: định cư mỹ được mang bao nhiêu tiền
Những bài hát này mới lạ về lời và đẹp về giai điệu. Hình ảnh cô thôn nữ nước
Nga Xô Viết trong ca khúc “Cachiusa” (lời: Mikhain Vaxiliépvích Ixacốpxki; nhạc:
Mátvây Blantơ) đứng bên sông Ugơra bờ cao dốc đứng, nơi đây đang là mùa đào, lê,
táo nở hoa ngào ngạt hương đã trở thành thân thương, gần gụi với triệu triệu cô
gái, chàng trai Việt Nam. Cô khăng khăng chung thủy chờ đợi người thương đang
tranh đấu với quân phát xít Đức.
Còn trong ca khúc “Đôi bờ” (lời: G.Mikhailôvích
Pôdennia; nhạc: An đờrây Ycốplevích Étxpai), tình ái đôi lứa được biểu lộ trong
sự chia ly và khắc khoải chờ đợi. Cô gái Nga giữ trọn niềm tin với ý trung nhân,
một chiến sĩ trong đội quyết tử sống chết với kẻ thù để bảo vệ nhà máy nước của
thị thành Cảng Ôđétxa. Anh đã ngã xuống cho đô thị sống mãi. Cô gái vẫn đấu ra
bờ sông, nơi cô và anh thường hẹn hò để hoài tưởng anh, chờ đợi hy vọng.
&Ldquo;Đêm dần qua, ánh ban mai đang lan tràn dâng tới/Trên bờ sông soi bóng
em dài, xa xa phía chân trời/Mình em riêng đậm đà yêu anh, với niềm tin thiết
tha…”, lời bài hát khiến bao người xúc động...
Bên cạnh đó, các tác phẩm văn học Nga Xô Viết cũng tác động sâu sắc đến tâm
tình, tình cảm các đời người Việt Nam, mà trong đó phải kể đến các tiểu thuyết
đặc sắc như “Người mẹ” của Macxim Gorơki, “Thép đã tôi thế đấy” của Nhicalai
Oxtơrốpxki; “Đội cận vệ thanh niên” của Phađêép, "Một người chân chính” của
Bôrít Pôlêvôi, “Mùa gặt” của Nicôlaivêva , “Sông Đông yên ả”, “Đất vỡ hoang” của
Mikhaiin Sôlôkhốp, “Con đường đau khổ” của A. Tônxtôi,“Chiến tranh và hòa bình”
của L.Tônxtôi, “Tarát bunba” của Gôgôn, ”Cha và con” của Tuốcghênép, bút ký
"thời kì ủng hộ chúng ta” của Êrenbua, truyện ngắn “Bông hồng vàng” của
Pauxtốpxki; các tập thơ kiệt xuất của Puskin, Lécmantốp, Maiacốpxki;
Êxênhin…
Tôi muốn nhấn mạnh đến giá trị và ảnh hưởng vô cùng to lớn của tiểu thuyết
“Thép đã tôi thế đấy” đối với bạn đọc nước ta. 80 năm qua, kể từ khi cuốn sách
ra đời (4/1932), các đời trẻ Việt Nam đã thân thuộc với tác phẩm “gối đầu
giường” ấy. Lần trước nhất tôi được đọc cuốn sách này, do Thép Mới và Huy Vân
dịch vào năm 1956, khi tôi đang học lớp 4 trường làng. Rồi đến khi học lớp 10,
năm 1962 (hệ giáo dục phổ thông 10 năm trước đây) và khi tốt nghiệp đại học
(1967) tôi đều đọc nó. Mỗi lần đọc trong một cảnh ngộ, thời điểm khác nhau,
nhưng tác phẩm đều đem đến cho tôi một niềm tin, một nghị lực mới. Ở Việt Nam
ta, biết bao con người như anh thương binh nặng, tiểu trưởng đoàn Tiểu đoàn 307
lừng lẫy Phạm Hồng Sơn nhờ đọc “Thép đã tôi thế đấy” mà có thêm nghị lực phi
thường, làm nên việc lớn, bất chấp bệnh tật và mạng trớ trêu của mình.
Trong “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” có 3 lần chị nhắc đến nhân vật Paven
Coócsaghin với câu nói lừng danh: "Cái quý nhất của người ta là sự sống. Đời
người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ăn năn vì những năm
tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ hang vì kí vãng đê tiện và đê hèn của
mình…”. Ngay lúc nằm dưới công sự, nghe tiếng giặc đào kiếm ở trên, cái chết
đang rình rập trong gang tấc, Đặng Thùy Trâm vẫn kiên cường, nhớ đến tấm gương
Paven để tự động viên mình trong cuộc chiến đấu ác liệt với quân thù. Rõ ràng là
“Thép đã tôi thế đấy” cũng như bao tác phẩm đỉnh cao về nội dung và giá trị nghệ
thuật khác đã đem lại vũ khí ý thức sắc bén, nguồn khích lệ quý cho nhiều người,
giúp họ kiên cường, dũng mãnh vượt qua vô vàn khó khăn, trở ngại, tiến lên phía
trước.
Khó có thể kể hết những ảnh hưởng to lớn và nhựa sống kỳ diệu của nền văn hóa
Nga Xô Viết thuộc nhiều loại thể văn chương, âm nhạc, điện ảnh, hội họa… trên
giang san Việt Nam ta trong suốt gần một thế kỷ qua, kể từ khi cách mạng Tháng
Mười vĩ đại thành công (7/11/1917). Chỉ biết rằng giá trị lâu bền của những tác
phẩm đó đã neo sâu, in đậm trong tâm hồn người Việt Nam, tiếp thêm sức mạnh, góp
phần xây dựng lối sống, cách sống cao đẹp, phục vụ công cuộc đổi mới, công
nghiệp hóa, hiện đại hóa giang san, thực hành đích: Dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, công bằng, văn minh
0 nhận xét:
Đăng nhận xét